Vachtverzorging van de toypoedel: borstelen, klitten en trimmen

Kort antwoord: borstel een toypoedel gemiddeld drie tot vier keer per week tot op de huid: bij een korte coupe volstaat twee tot drie keer, bij een lange coupe of tijdens de vachtwissel borstel je dagelijks. Laat hem daarnaast elke zes tot acht weken trimmen. De krulvacht verhaart namelijk nauwelijks, maar dat heeft een prijs: losse haren blijven in de krullen hangen en vormen daar klitten. Vachtverzorging is bij dit ras dus geen schoonheidsritueel, maar onderhoud dat pijn en huidproblemen voorkomt. Hieronder lees je hoe de poedelvacht werkt, welk schema en welke spullen je nodig hebt en hoe je borstelt zonder dat het een gevecht wordt.

Wat de poedelvacht anders maakt

De meeste honden hebben een dubbele vacht: een ruwe buitenlaag en een dichte ondervacht die een of twee keer per jaar massaal loslaat. Een poedel niet. Alle poedelmaten, van grote poedel tot toypoedel, hebben een enkelvoudige, krullende vacht met een lange groeifase. Het haar blijft doorgroeien zolang je het niet knipt, ongeveer zoals bij mensen. De rasstandaard van de FCI beschrijft de vacht als overvloedig, fijn en wollig, sterk gekruld en veerkrachtig. Naast de gekrulde vacht erkent de standaard ook een gekoorde variant, waarbij het haar lange koorden vormt, maar die kom je bij huisdieren zelden tegen.

Drie gevolgen voor jou als baasje:

• Weinig haar in huis. Dode haren laten wel los van de huid, maar ze blijven in de krullen eromheen hangen. Daarom vind je bij een toypoedel amper haren op de bank. Hypoallergeen maakt dat een poedel niet: de allergenen zitten in huidschilfers en speeksel, en volgens Vredegoor e.a. (2012) is geen enkel ras aantoonbaar hypoallergeen. Heb je een allergie, test dan vooraf; lees daarover poedels en allergieën.
• Klitten in plaats van verharing. Die losse haren draaien samen met vuil, vocht en wrijving tot knoopjes. Borstel je ze niet uit, dan groeien ze uit tot vervilting: een dichte, vaste plak die tegen de huid trekt.
• Knippen hoort erbij. Omdat de vacht doorgroeit, heeft elke poedel periodiek een trim- of scheerbeurt nodig. Zonder trimmen wordt de vacht steeds langer en steeds lastiger bij te houden.

De toypoedel heeft precies dezelfde vachtstructuur als zijn grotere broers. Het voordeel van 2 tot 4,5 kilo is dat een borstelbeurt snel klaar is. Het nadeel is dat klitten op zo'n klein lijf al snel op gevoelige plekken zitten, zoals in de oksels en liezen en achter de oren.

Hoe vaak borstel je een toypoedel?

Hoe langer de vacht, hoe vaker. De American Kennel Club is er duidelijk over: tenzij je een poedel kort geknipt houdt, moet je hem dagelijks borstelen, en wie een volle vacht niet tot op de huid borstelt en kamt, krijgt klitten bij de wortel die er uiteindelijk af geschoren moeten worden. Dit schema houden wij aan:

Situatie	Hoe vaak borstelen	Let vooral op
Korte coupe (puppy- of sportcoupe)	2 tot 3 keer per week	oksels, liezen, oren
Halflange vacht of teddy cut	3 tot 4 keer per week, liever dagelijks	plekken onder tuigje en halsband
Lange of wollige vacht	dagelijks	één gemiste week kan al vervilting geven
Pup tot de vachtwissel	dagelijks kort, vooral als oefening	gewenning aan borstel, kam en aanraken
Vachtwissel (meestal rond 9 maanden)	dagelijks, laag voor laag	klitten ontstaan soms binnen een etmaal

Door het kleine formaat ben je per beurt vijf tot tien minuten kwijt. Maak er een vast moment van, bijvoorbeeld 's avonds op schoot. De vachtwissel, waarin de zachte puppyvacht plaatsmaakt voor de volwassen krul, is de periode waarin het het vaakst misgaat: dan is dagelijks borstelen geen advies meer maar een voorwaarde.

Wat heb je nodig?

• Slicker-borstel met een klein borstelvlak. Dit is de basisborstel voor elke poedel: de fijne, gebogen pinnen halen losse haren en beginnende klitjes uit de krul. Gebruik hem met lichte hand, want te hard drukken schuurt over de huid.
• Metalen kam met lange tanden. Onmisbaar voor de controle achteraf. Een slicker glijdt vrolijk over een klit heen, een kam niet.
• Ontklitter. Splitst een hardnekkige knoop in kleinere stukjes, zodat je niet hoeft te trekken.
• Anti-klitspray. Een paar pufjes maken kleine knoopjes soepeler en het uitborstelen minder pijnlijk.

Een ronde schaar voor rond de ogen en tussen de voetzooltjes is handig, maar gebruik die nooit om een klit vlak bij de huid weg te knippen. De complete basisuitrusting voor een pup staat in de checklist toypoedel benodigdheden.

Zo borstel je een toypoedel: stap voor stap

De klassieke beginnersfout is alleen de bovenkant borstelen. Dat voelt als werk, de buitenkant ziet er mooi uit, en ondertussen groeien de klitten onderin gewoon door. Zo doe je het wel:

1. Kies een vaste plek met antislip

Het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren (LICG) raadt aan om van borstelen een vast ritueel te maken, op een vaste plek. Bij een kleine hond werkt een tafel goed, met een antislipmat of deurmat eronder zodat hij niet wegglijdt. Op schoot kan ook, zolang je overal bij kunt.

2. Borstel laag voor laag vanaf de huid

Duw met één hand de vacht omhoog tot je een streepje huid ziet. Borstel dat laagje met de slicker van de huid naar buiten, laat dan het volgende laagje zakken en schuif zo op over het hele lijf. Trimmers noemen dit "lijnborstelen". Het kost in het begin wat meer tijd, maar het is de enige manier om echt tot op de huid te komen.

3. Geef de wrijfplekken extra aandacht

Klitten ontstaan waar de vacht beweegt en schuurt: achter de oren, in de oksels en liezen, onder de halsband of het tuigje, aan de binnenkant van de achterpoten en bij de staartaanzet. Begin daar als je weinig tijd hebt.

4. Controleer met de kam tot op de huid

Haal de metalen kam door de hele vacht. Glijdt hij overal soepel tot op de huid, dan ben je klaar. Blijft hij haken, dan zit daar een klit die je nu nog los krijgt en over een paar dagen misschien niet meer.

5. Maak kleine klitten los en sluit af met een beloning

Trek nooit aan een klit. Houd het haar vast tussen de klit en de huid, zodat je niet aan de huid zelf trekt, en peuter de knoop van de buitenkant naar binnen los met je vingers, de ontklitter en wat anti-klitspray. Beloon je hond na afloop. Een slimme, gevoelige hond als de poedel onthoudt precies of borstelen prettig of vervelend was; meer daarover lees je bij het karakter van de toypoedel.

Klitten en vervilting: wat als het toch misgaat?

Laat je klitten zitten, dan groeien ze aan elkaar tot vervilting. Zo'n plak trekt bij elke beweging aan de huid, laat geen lucht meer door en houdt vocht vast. Daaronder kan de huid geïrriteerd raken en kunnen ontstekingen ontstaan, die je door de dichte vacht vaak pas laat ziet.

• Kleine klitjes los je zelf op met vingers, spray en geduld, in een paar korte sessies als je hond het spannend vindt.
• Niet wassen met klitten erin. Water trekt een klit strakker aan: wat droog nog los te maken was, wordt in bad een vilterige plak. Borstel daarom altijd vóór het wassen; zie je toypoedel wassen.
• Niet zelf knippen bij de huid. Bij een hond van een paar kilo zit de huid dunner en dichter onder de vacht dan je denkt, en knipwondjes bij het wegknippen van klitten komen veel voor.
• Grote vervilte stukken? Naar de trimmer. Uitkammen van vervilte plakken doet pijn en beschadigt de huid. Kort scheren en opnieuw laten aangroeien is dan vaak het diervriendelijkst. Geen ramp: poedelhaar groeit gewoon weer aan.

Begin bij de pup: gewenning is het halve werk

Een toypoedel gaat zijn hele leven, 14 tot 16 jaar en soms tot 18, naar de trimmer. Een hond die borstelen en aanraken gewend is, maakt dat voor iedereen makkelijker. Het LICG adviseert om een pup eerst te laten wennen aan overal aangeraakt worden: borst en rug, dan kop, poten, buik, in de oren kijken en tussen de tenen. Oefen kort, stop voordat hij het vervelend vindt, en bouw daarna op met een paar streken van de borstel.

Ga ook al eens met je pup langs de trimsalon, alleen om kennis te maken en even op de tafel te staan zonder dat er iets gebeurt. Tips voor de eerste weken thuis staan in de eerste nachten met je toypoedel-pup.

Trimmen en wassen: het ritme eromheen

Borstelen houdt de vacht klitvrij, maar korter wordt hij er niet van. De meeste toypoedels gaan elke zes tot acht weken naar de trimmer; een wasbeurt valt vaak samen met die trimbeurt. Wat een trimbeurt kost en wat er gebeurt, lees je in toypoedel trimmen. Wil je het zelf doen, dan staat het stappenplan in toypoedel zelf trimmen met een tondeuse, en inspiratie voor coupes vind je bij toypoedel kapsels en de teddy cut.

Een kortere coupe is geen nederlaag. Minder lengte betekent minder klitten, een borstelbeurt van een paar minuten en eerder zien als er iets met de huid is. Zeker tijdens de vachtwissel, in de zomer met zand en zwemwater, of als je het even druk hebt, is dat vaak de verstandigste keuze.

Meer dan haar: ogen, oren en poten

Bij een borstelbeurt kijk je meteen even naar de rest. Dat kost een minuut en je ziet problemen vroeg.

• Ogen. Kam het haar rond de ogen voorzichtig mee, zodat er geen klitten met vuil en traanvocht ontstaan. Veel traanvocht of roodbruine strepen? Lees tranende ogen bij de toypoedel.
• Oren. Poedels hebben hangoren met haar in de gehoorgang. Een wekelijkse blik en snuif in het oor is genoeg om ontsteking vroeg te zien. Oorhaar plukken is omstreden; doe het alleen op advies van je trimmer of dierenarts. Zie oren schoonmaken bij je toypoedel.
• Poten en nagels. Houd het haar tussen de voetzooltjes kort, zodat er geen klitten, zand en ijsballetjes in blijven hangen. Hoor je de nagels tikken op de vloer, dan zijn ze te lang; zie nagels knippen bij je toypoedel.

De vacht als graadmeter

Een gezonde poedelvacht is veerkrachtig en ruikt nauwelijks. Verandert de vacht plotseling, dan is dat een reden om beter te kijken. Denk aan een doffe of broze vacht, veel meer klitten dan normaal, kale of rode plekken, roos, schilfers, jeuk of een muffe geur kort na het wassen. Dat kan met de huid te maken hebben, met parasieten zoals vlooien, met voeding of met iets anders. Meer shampoo of een andere borstel lost dat niet op: laat het beoordelen door je dierenarts. Wat een complete voeding voor een toypoedel inhoudt, lees je in voeding voor de toypoedel, en een overzicht van gezondheidssignalen staat in de gezondheidscheck.

Bronnen en controle

De beschrijving van de vacht komt uit de FCI-rasstandaard nr. 172 (poedel). Het borstel- en trimadvies van de American Kennel Club staat op de rasbeschrijving van de toy poodle. De tips over gewenning, een vaste plek en de trimsalon komen van het LICG over vachtverzorging bij de hond. Dit artikel vervangt geen advies van je dierenarts of trimmer. Klopt er iets niet, mail dan naar [email protected].

Kort samengevat

• De poedelvacht is enkelvoudig, krult en groeit door: weinig haar in huis, maar losse haren blijven hangen en klitten.
• Borstel gemiddeld 3 tot 4 keer per week tot op de huid: 2 tot 3 keer bij een korte coupe, dagelijks bij een lange coupe en tijdens de vachtwissel.
• Slicker-borstel en metalen kam zijn de basis. De kam beslist of je klaar bent.
• Borstel laag voor laag en begin bij de wrijfplekken: oren, oksels, liezen, tuigje en staartaanzet.
• Nooit wassen met klitten erin, nooit knippen vlak bij de huid. Vervilt? Naar de trimmer.
• Trimmen elke 6 tot 8 weken, en begin bij de pup met gewennen aan borstel en aanraken.