Het karakter van de toypoedel: slim, aanhankelijk en waaks

Klein hondje, groot karakter. Een toypoedel is geen levende knuffel maar een pientere, aanhankelijke hond met het verstand van een werkhond, in zakformaat. Kort samengevat is het karakter van de poedel intelligent, mensgericht, vrolijk, gevoelig en waaks, en dat geldt voor alle vier de poedelmaten. De rasstandaard van de FCI omschrijft de poedel als een hond die bekendstaat om zijn trouw en die goed kan leren en getraind worden, waardoor hij een bijzonder prettige gezelschapshond is. Hieronder lees je waar dat karakter vandaan komt, wat de plus- en minpunten zijn, waarin de toypoedel verschilt van de grotere maten en bij wie hij past.

Waar het poedelkarakter vandaan komt

De poedel was oorspronkelijk een jachthond voor watervogels. Volgens de FCI stamt hij af van de barbet, een Franse waterhond, en komt de Franse naam "caniche" van "cane", het vrouwtje van de eend. In andere landen, zoals Nederland en Duitsland, verwijst de naam naar plassen en spetteren in het water. Later werd de poedel vooral een gezelschapshond, in vier maten, van de grote poedel tot de toypoedel. Het hele verhaal lees je in de geschiedenis van de poedel.

Dat werkverleden zie je nog elke dag terug. Een hond die eenden moest apporteren, werkte nauw samen met zijn mens, lette scherp op signalen en moest zelf kunnen nadenken. Daarom is een poedel zo gericht op jou, leert hij zo snel en vindt hij apporteren, zoeken en water vaak geweldig, ook als hij maar drie kilo weegt.

De pluspunten van het toypoedel-karakter

• Uitzonderlijk slim. In de bekendste ranglijst van hondenintelligentie, die van psycholoog Stanley Coren, staat de poedel op de tweede plaats, direct achter de border collie. De rassen in die topgroep begrijpen een nieuw commando al na minder dan vijf herhalingen. Lees hoe slim een poedel is voor de uitleg. Trainen gaat met dit ras dus snel, maar hij leert ook wat je hem liever niet had geleerd, zoals precies weten wanneer de koelkast opengaat.
• Aanhankelijk en mensgericht. Een toypoedel wil overal bij zijn, volgt je door het huis en leest je stemming verbazend goed. Het is een echte gezinshond die zich hecht aan iedereen in huis, niet alleen aan één persoon.
• Vrolijk en speels, en dat lang. Veel toypoedels blijven speels tot op hoge leeftijd. Met een levensverwachting van 14 tot 16 jaar, met uitschieters tot 18, heb je daar lang plezier van; zie hoe oud een toypoedel wordt.
• Sociaal. Goed gesocialiseerde toypoedels kunnen prima samenleven met kinderen, katten en andere honden.
• Sportiever dan je denkt. Ondanks het chique imago doen toypoedels fanatiek mee met agility, hoopers, speuren en trucjes. De American Kennel Club noemt poedels van alle maten actieve honden die elke dag goed moeten bewegen. Ideeën vind je bij hondensport voor toypoedels.

De eerlijke minpunten

Hieronder de belangrijkste; het complete overzicht staat in 10 nadelen van een toypoedel.

• Waaks tot blaffend. Toypoedels melden alles: de bel, de buren, een blad dat voorbij waait. Zonder training groeit dat uit tot overmatig geblaf. Lees hoe je blaffen afleert voordat het een gewoonte wordt.
• Kan slecht lang alleen zijn. De sterke gehechtheid heeft een keerzijde. Een volwassen, getrainde toypoedel kan maximaal 4 tot 5 uur alleen zijn, en ook dat moet je stap voor stap opbouwen. Het schema staat in kan een toypoedel alleen zijn.
• Gevoelig. Harde woorden, straffen of een onrustig huishouden komen hard aan. Een poedel die bang wordt gemaakt, wordt onzeker in plaats van gehoorzaam.
• Verveelt zich snel. Een slimme hond zonder uitdaging zoekt zelf vermaak: blaffen, slopen, aandacht vragen. Tien minuten denkwerk of een snuffelmat doen vaak meer dan een extra rondje lopen; zie hersenwerk voor je toypoedel.
• Onderschat door zijn formaat. Het grootste "gedragsprobleem" bij toypoedels wordt veroorzaakt door baasjes die hem als knuffel behandelen: altijd optillen, nooit iets hoeven, alles mogen. Een toypoedel die geen grenzen en geen uitdaging krijgt, wordt onzeker en druk. Behandel hem als volwaardige hond, want dat is hij.

Verschilt de toypoedel van de andere poedelmaten?

In de kern niet. Alle vier de poedelmaten hebben dezelfde rasstandaard en dus hetzelfde karakter: even slim, even aanhankelijk en even leergierig. De verschillen zitten vooral in formaat, beweegbehoefte en de manier waarop mensen met de hond omgaan.

Maat (FCI)	Beweging per dag	Wat je in de praktijk merkt
Toypoedel (24-28 cm, 2-4,5 kg)	30 tot 60 minuten, in korte rondjes	gemiddeld het waakst, kwetsbaar bij ruw spel, vaak te weinig opgevoed
Dwergpoedel (28-35 cm, 4-7 kg)	ongeveer 1 uur	iets robuuster, verder vrijwel gelijk aan de toy
Middenslag (35-45 cm, 9-13 kg)	ruim 1 uur	sportief, stevig genoeg voor wildere spelletjes
Grote poedel (45-60 cm, 20-30 kg)	1,5 tot 2 uur	atletische werkhond, heeft ruimte en uitdaging nodig

Dat kleine honden gemiddeld vaker lastig gedrag laten zien, is niet alleen een indruk. Een onderzoek in PLOS ONE onder 8.301 honden van 49 rassen (McGreevy en collega's, 2013) vond dat kleinere rassen gemiddeld vaker ongewenst gedrag vertoonden, zoals bedelen, angst en problemen bij alleen zijn. De onderzoekers noemen als mogelijke verklaring onder meer dat eigenaren ongewenst gedrag bij een kleine hond eerder door de vingers zien, omdat het minder impact heeft, en het onbedoeld belonen met aandacht of eten. Dat is goed nieuws: bij een toypoedel heb jij daar zelf veel invloed op.

Twijfel je tussen de twee kleinste maten, lees dan toypoedel of dwergpoedel. Alle vier de maten naast elkaar staan in de verschillen tussen de soorten poedels. Wie het karakter van de toy naast dat van de drie grotere maten wil leggen, vindt dat ook in het Engelstalige Toy Poodle temperament op onze zustersite The Poodle Guide.

Opvoeden met een zachte, consequente hand

Het karakter van de poedel vraagt om een bepaalde aanpak. Positief belonen werkt uitstekend; hard straffen werkt averechts en maakt een poedel onzeker. De American Kennel Club zegt het zo: poedels zijn sterk op mensen gericht en willen je graag plezieren, zolang training leuk en positief is, maar wees wel consequent in wat je vraagt.

• Kort en vaak. Een paar sessies van vijf minuten per dag werken beter dan één lange les. Beloon met kleine, zachte trainingssnoepjes en tel ze mee in de dagportie.
• Begin meteen. Een toypoedel-pup leert vanaf de eerste dag. Start met de basiscommando's, zindelijkheidstraining en benchtraining.
• Socialiseer breed. Laat je pup rustig kennismaken met mensen, geluiden, andere honden en situaties. Een goed gesocialiseerde toypoedel is zelfverzekerder en blaft minder.
• Ook een kleine hond mag iets. Laat hem zelf lopen, snuffelen en dingen ontdekken in plaats van hem steeds op te tillen.

Bij wie past een toypoedel?

Een toypoedel past bij je als je veel thuis bent of je hond vaak mee kunt nemen, tijd wilt steken in training, spel en vachtverzorging, en een hond zoekt voor de lange termijn. Hij past minder goed als je fulltime van huis bent, een hond zoekt die zichzelf vermaakt of een gezin hebt met hele jonge kinderen die een kleine hond nog niet voorzichtig kunnen vasthouden. Over het verschil tussen reu en teef lees je meer in toypoedel reu of teef. De vachtkleur zegt overigens niets over het karakter: kies uit de erkende kleuren van de toypoedel dus gerust op smaak.

Overtuigd? Lees dan waar je op moet letten bij het kopen van een toypoedel. Een goede fokker selecteert ook op karakter en laat je de moederhond zien. Een schuwe of opvallend angstige moederhond is een waarschuwingssignaal; de FCI-rasstandaard noemt agressief of overdreven schuw gedrag bij een poedel zelfs een diskwalificerende fout.

Bronnen en controle

De omschrijving van het karakter, de herkomst en de maten komen uit de FCI-rasstandaard nr. 172 (poedel). De intelligentieranglijst komt uit het boek The Intelligence of Dogs van Stanley Coren (1994). Het advies over beweging en training staat in de rasbeschrijving van de toy poodle van de American Kennel Club. Het onderzoek naar formaat en gedrag is McGreevy e.a., Dog Behavior Co-Varies with Height, Bodyweight and Skull Shape, PLOS ONE (2013). Klopt er iets niet, mail dan naar [email protected].

Kort samengevat

• Het poedelkarakter is intelligent, mensgericht, vrolijk, gevoelig en waaks, bij alle vier de maten.
• Het komt voort uit een verleden als waterjachthond die nauw met zijn mens samenwerkte.
• Keerzijden: blafrisico, maximaal 4 tot 5 uur alleen, gevoelig voor harde aanpak en verveling.
• De toypoedel verschilt vooral in formaat en beweging, niet in karakter.
• De meeste problemen ontstaan door te weinig opvoeding, niet te veel. Train kort, positief en consequent.