De staart van de toypoedel: couperen, rasstandaard en verzorging

Kijk naar oude foto's van poedels en je ziet vaak een kort, rechtop staand stompje met een pompon erop. Kijk naar een toypoedel in een Nederlandse woonkamer en je ziet een lange, hoog gedragen pluim. Dat verschil is geen kwestie van fokken of mode, maar van de wet. Wat klopt er van couperen, wat zegt de rasstandaard vandaag, wat vertelt die staart je, en hoe houd je hem mooi?

Couperen: in Nederland al sinds 2001 verboden

Couperen van de staart (en van de oren) is in Nederland sinds 1 september 2001 een verboden lichamelijke ingreep. Volgens RVO mag een dierenarts een staart alleen nog afzetten als daar een medische noodzaak voor is, bijvoorbeeld na een ernstige verwonding. Het verbod gaat verder dan de ingreep zelf:

• Verhandelen: gecoupeerde dieren mogen in Nederland niet verhandeld worden.
• Tentoonstellingen en keuringen: honden die na 1 december 2016 gecoupeerd zijn, mogen niet worden toegelaten, ook niet als de ingreep legaal in het buitenland is gedaan. Een hond die om medische redenen is gecoupeerd, mag wel meedoen.

In België is couperen van de staart bij honden sinds 1 januari 2006 verboden. De lange staart is in de Lage Landen dus gewoon de norm.

Wat de rasstandaard zegt

Veel sites schrijven nog dat de FCI-standaard een staart vraagt die voor een derde of de helft is ingekort. Dat stond in een oudere versie. De geldende standaard voor de poedel (FCI nr. 172, versie van 20 maart 2024) zegt het volgende over de staart:

• vrij hoog aangezet, ter hoogte van de lendenen;
• idealiter gedragen op "tien over negen" ten opzichte van de rug, dus schuin omhoog;
• couperen is niet meer toegestaan, letterlijk zo in de standaard;
• een te laag aangezette staart is een ernstige fout;
• een ontbrekende of van nature korte staart en een volledig opgekrulde staart zijn diskwalificerende fouten.

Dat geldt voor alle vier de maten, dus ook voor de toypoedel (zie de verschillen tussen de soorten poedels). Een gezonde toypoedel heeft dus een volledige staart die vrolijk omhoog staat en licht kan buigen, maar niet strak over de rug krult.

Een pup met een stompje: rode vlag

In een aantal landen is couperen nog wel toegestaan. Zie je in Nederland een advertentie voor een toypoedelpup met een gecoupeerde staart, dan weet je bijna zeker dat de pup geïmporteerd is, en dat de verkoper iets doet wat hier niet mag. Dat valt in hetzelfde rijtje als een pup die je op een parkeerplaats ophaalt of geen papieren heeft. Lees in toypoedel kopen en een goede toypoedel fokker vinden waar je verder op let. Een verantwoorde fokker laat de staart gewoon zitten en kan de gezondheidsuitslagen van de ouders laten zien.

Wat de staart je vertelt

De staart is een belangrijk communicatiemiddel tussen honden. Onderzoekers van de Universiteit van Victoria (Leaver en Reimchen, 2008) lieten 492 loslopende honden kennismaken met een levensgrote nephond met een korte of een lange staart, stil of kwispelend. Bij de lange staart reageerden de honden duidelijk verschillend op kwispelen of stilhouden; bij de korte staart was dat verschil er niet. Een lange staart brengt signalen dus beter over.

Lees de staart altijd samen met de rest van de hond. Kwispelen betekent niet automatisch blij: het zegt vooral dat je hond opgewonden of in contact is. Een ontspannen, losjes zwaaiende staart op "tien over negen" is iets anders dan een stijve, hoog gehouden staart bij een gespannen lijf, of een staart die tussen de achterpoten verdwijnt bij angst voor vuurwerk. Meer over het karakter van dit ras lees je in toypoedel karakter.

De staart verzorgen

De vacht op de staart groeit net zo door als de rest, en juist aan de basis ontstaan makkelijk klitten. Neem de staart daarom mee in de gewone borstelbeurt: eerst met een slickerborstel laag voor laag, daarna ter controle met een metalen kam tot op de huid. Hoe je dat voor de hele vacht aanpakt, staat in vachtverzorging van de toypoedel.

Hoe de staart eruitziet, bepaal je bij de trimmer. In het klassieke leeuwenscheersel uit de rasstandaard wordt de staart geschoren op een ronde of ovale pompon aan het eind na. In het populaire teddy- of puppyscheersel blijft er meestal een volle pluim staan, soms met een kortgeschoren basis. Geef bij de trimbeurt dus apart aan wat je met de staart wilt; zie toypoedel kapsels en toypoedel trimmen.

Houd ook het gebied ónder de staart kort en schoon. Lang haar rond de anus raakt makkelijk bevuild en gaat klitten. Met een trimschaar met ronde punt werk je dat tussendoor voorzichtig bij; de rest laat je aan de trimmer over.

Wanneer naar de dierenarts?

Laat je toypoedel nakijken als je een van deze dingen ziet:

• Sleetje rijden of veel likken onder de staart. Dat wijst meestal op de anaalklieren, waar kleine honden vaker last van hebben; zie anaalklieren bij de toypoedel.
• Een staart die opeens slap hangt of die je hond niet meer optilt, of pijn bij aanraken van de staartbasis.
• Wondjes, kale plekken of bulten op de staart, of een hond die steeds in zijn eigen staart bijt.
• Een staart die na een val of beknelling (een deur, een stoelpoot) een knik vertoont.

Bij twijfel liever één keer te vaak laten kijken; meer over de gezondheid van dit ras lees je in toypoedel en gezondheid.

Kort samengevat

• Couperen is in Nederland sinds 2001 verboden en in België sinds 2006; alleen bij medische noodzaak mag een dierenarts ingrijpen.
• Gecoupeerde honden mogen in Nederland niet verhandeld worden; een gecoupeerde pup te koop is een rode vlag.
• De huidige FCI-standaard (2024) staat couperen niet meer toe en vraagt een hoog aangezette staart, gedragen op "tien over negen"; geen staart of een van nature korte staart diskwalificeert.
• Een lange staart brengt signalen beter over; lees hem altijd samen met de rest van de lichaamstaal.
• Borstel de staart mee tot op de huid, houd het gebied eronder kort en let op sleetje rijden.